لوله کاروگیت 
لوله کرتیوب 
مخزن 
منهول 
بشکه ایمنی 
نیوجرسی 
فروشگاه 
یکی از مهمترین بخشهای نگهداری از شبکههای جمعآوری فاضلاب شهری و صنعتی، لایروبی منهول فاضلاب است. منهولها به عنوان نقاط دسترسی به لولههای فاضلاب نقش کلیدی در بازرسی، تعمیرات و تهویه شبکه ایفا میکنند. با گذشت زمان این سازهها به دلیل عبور مداوم فاضلاب، دچار رسوب، گرفتگی، بوی بد و تجمع حشرات میشوند. از این رو پاکسازی و لجنکشی آنها یک ضرورت جدی محسوب میشود.
لایروبی منهول فاضلاب چیست؟
منهول فاضلاب سازهای استوانهای یا مکعبی است که برای دسترسی به شبکه فاضلاب، تغییر مسیر لولهها یا انشعابگیری طراحی میشود. با گذشت زمان در کف و دیواره منهولها لایههای رسوب، چربی، لجن و آلودگی انباشته میشوند. لایروبی منهول به مجموعه اقداماتی گفته میشود که طی آن این رسوبات و آلودگیها به روش دستی یا مکانیزه خارج شده و منهول پاکسازی میشود.
اهمیت لایروبی منهول فاضلاب
دلایل متعددی برای ضرورت لایروبی وجود دارد، از جمله:
- جلوگیری از کاهش ظرفیت منهول به دلیل انباشته شدن رسوبات
- پیشگیری از انسداد لولهها و سرریز فاضلاب در معابر
- از بین بردن بوی نامطبوع ناشی از فساد مواد آلی و رسوبات
- کاهش تجمع سوسک و حشرات موذی در محیط
- افزایش طول عمر شبکه فاضلاب و کاهش هزینههای تعمیرات
مزایای اجرای منظم لایروبی
-
حفظ بهداشت عمومی و جلوگیری از انتشار آلودگی
- کاهش احتمال آبگرفتگی در فصل بارندگی
- صرفهجویی در هزینههای تعمیر شبکه فاضلاب
- بهبود تهویه و عملکرد سیستم فاضلاب
زمان مناسب برای لایروبی منهول
در استانداردهای نگهداری شهری، حداقل یک بار در سال باید پاکسازی منهول انجام شود. بهترین زمان برای این کار پیش از شروع فصل بارندگی و در اواخر زمستان است. البته در صورت مشاهده مشکلاتی مانند بوی بد یا سرریز شدن فاضلاب عملیات لایروبی باید فوری انجام گیرد.
روشهای لایروبی منهول فاضلاب
1- لایروبی دستی
در این روش اپراتور با تجهیزات ایمنی وارد منهول شده و با استفاده از ابزار مخصوص، رسوبات را تراشیده و خارج میکند. این روش برای منهولهای کوچک یا با رسوب سخت کاربرد دارد.
2- لایروبی با واترجت
با استفاده از دستگاه واترجت، آب پرفشار به دیواره و کف منهول پاشیده میشود و رسوبات شسته میشوند. این روش سریع و مؤثر است اما برای منهولهایی با رسوب سبک مناسبتر است.
3- لایروبی با لجنکش
ماشینهای لجنکش یا وکیوملودر قادر به مکش لجن، چربی و آب آلوده هستند. این روش در منهولهای بزرگ و صنعتی کاربرد بیشتری دارد.
4- لایروبی مکانیزه پیشرفته
در سالهای اخیر دستگاههای مکنده صنعتی و لجنکشهای قدرتمند به کار گرفته میشوند که قادرند علاوه بر لجن، اشیاء سخت و رسوبات سنگین را نیز خارج کنند. این روش سرعت و ایمنی بالاتری دارد.
مراحل اجرای لایروبی منهول فاضلاب
-
بازدید اولیه توسط کارشناس جهت بررسی میزان رسوب
- ایمنسازی محیط و استفاده از تجهیزات حفاظت فردی
- باز کردن دریچه منهول و تهویه داخلی
- اجرای لجنکشی یا شستشو با توجه به نوع آلودگی
- خارجسازی لجن و رسوبات و انتقال به تانکر
- سمپاشی و گندزدایی جهت جلوگیری از رشد حشرات
- بستن دریچه و تحویل کار
اشتباهات رایج در لایروبی
-
تأخیر در اجرای پاکسازی تا زمان بروز مشکل جدی
- استفاده از نیروی انسانی بدون تجهیزات ایمنی
- لایروبی ناقص و باقی ماندن بخشی از رسوبات
- عدم توجه به لجنکشی منهول فاضلاب و صرفاً شستشوی سطحی
هزینه لایروبی منهول فاضلاب
قیمت این خدمات بسته به عوامل زیر متغیر است:
- اندازه و حجم منهول
- میزان رسوب و آلودگی
- جنس منهول (پلی اتیلن یا بتنی)
- روش لایروبی (دستی یا مکانیزه)
به طور معمول پس از بازدید کارشناس هزینه نهایی اعلام میشود.
پاکسازی منهول در سیستم فاضلاب شهری
در شبکههای شهری منهولها علاوه بر دسترسی به لولهها، نقش تهویه و جلوگیری از تجمع گازهای خطرناک را نیز دارند. عدم لایروبی منظم میتواند خطر انفجار یا سرریز فاضلاب را در پی داشته باشد. در بسیاری از شهرهای بزرگ، عملیات لایروبی به صورت دورهای و مکانیزه انجام میشود تا مشکلات در فصل بارندگی به حداقل برسد.
لایروبی منهول فاضلاب هر چند وقت یکبار لازم است؟
حداقل سالی یک بار و در مناطق پر بارش یا با مصرف بالا بیشتر.
بهترین روش برای لایروبی چیست؟
روش مکانیزه با استفاده از لجنکش یا واترجت به دلیل سرعت و ایمنی بالا بهترین گزینه است.
آیا منهول پلی اتیلن نیاز به لایروبی دارد؟
بله، هرچند به دلیل سطح صاف و ضد رسوب بودن، لایروبی آن بسیار آسانتر و سریعتر از منهول بتنی است.
هزینه لایروبی چگونه محاسبه میشود؟
بر اساس ابعاد منهول، میزان رسوب و روش مورد استفاده محاسبه میگردد.
لایروبی منهول فاضلاب یکی از ضروریترین اقدامات در نگهداری شبکههای فاضلاب است. این فرآیند نهتنها از گرفتگی لولهها و انتشار بوی بد جلوگیری میکند، بلکه موجب بهداشت عمومی و افزایش طول عمر سازههای فاضلابی نیز میشود. با توجه به اهمیت این موضوع استفاده از روشهای مکانیزه و تجهیزات پیشرفته توصیه میشود. انتخاب درست زمان لایروبی و اجرای منظم آن، هزینههای تعمیر و مشکلات شهری را به شدت کاهش خواهد داد.